جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
634
تحفة الملوك ( فارسى )
است ، پس آن هوشدار و دوست و ثقه است . و آنكه چشم او شبيه به چشم بهايم است در جمود و قلّت حركت ، پس آن جاهل و غليظ الطبع است . و كسى كه چشم او به سرعت حركت مىكند و خفيف النظر است ، پس حيلهدار و دزد و غدّار است . و آن كه چشم او سرخ است شجاع است . و اگر در حوالى و جوانب آن نقطههاى زرد باشد ، پس آن شرار مردمان و پستتر ايشان است . و بزرگى سر ، دليل علو همت است و كوچكى آن ، علامت خفت عقل است . موى زبر دليل بر شجاعت و صحت دماغ است ، و موى نرم دليل بر جبن و خنگى دماغ و قلّت فهم است . پيشانى متوسط در وسعت و برآمدگى كه بر او شاخها باشد ، دليل صدق و محبت و علم و فهم و تدبير است . و فراخى پيشانى دليل كاهلى و كسالت است . و تنگى آن دليل خبث و جهل است . و اگر با وجود آن ، شاخها و رگها داشته باشد ، دليل مخاصمت و مخالفت است . ابروى پرموى دليل پرگويى است ، و كشيدهء تا بناگوش دليل تحيّر در امور و سخت چشمى و عجب است . ابروى نازك و معتدل در طول و سياه ، دليل هوش و فهم است . استدارهء صورت دليل جهل است ؛ و بزرگى آن ، دليل بر كسالت است ، و كوچكى آن ، دليل بر خفّت عقل است ؛ طول و درازى آن ، دليل بر بىحيايى است ؛ و لاغرى و زردى آن ، دليل بر خباثت و خدعه است ؛ و گوشت آن ، كه غبار آلوده و گرفته رنگ است ، دليل بر جهل و غلظت طبع و بدخلقى است . دماغ باريك دليل خودرأيى است ؛ و طول آن ، دليل شجاعت است ؛ و پهنى آن ، دليل كثرت شهوت و ميل به مجامعت است ؛ و اگر سوراخهاى آن بسيار گشاد باشد دليل بر كثرت غضب است ؛ و غلظت آن بهطور حد وسط لكن مايل به پهنى دليل پرگويى و دروغگويى است . بهترين دماغها دماغى است كه كشيده باشد نه به حد زيادتى و متوسط در غلظت و مايل بهسمت طرفش باشد ؛ پس آن ، دليل عقل و فهم است . دهن باريك دليل خفت عقل است . دهن فراخ دليل شجاعت است . لبگنده و غليظ دليل حماقت است . لب متوسط در غلظت با حمرت دليل صدق و عدالت است . دندان پهن ميانهواز ، دليل عقل و ثقه بودن است ؛ و باريك و بههم چسبيده ، دليل خدعه و حيله و بىامانتى است . صداى بلند دليل شجاعت است ؛ و صداى سست و خفيف دليل حيله